خودشناسى و خداشناسى يا خداشناسى و خودشناسى ؟ ! دعا كه در روايات مأثوره از رسول اللّه و عترت اطهار عليهم السّلام به عنوان « مخّ العباده » تعبير شده ، حقيقت آن ، خواسته و مسألت فطرت است كه در مرحلهء انديشه منعكس مىگردد و زبان ، ترجمان آن موج و حاجت برخاسته از ضمير است و چنانچه مطالب خواسته شده در دعا غير از اين باشد ، يعنى از فطرت نجوشيده و زبان و ضمير با يكديگر هماهنگ نباشند چنان دعايى دعاى حقيقى نيست و هيچ‌گونه ضمانتى در اجابت ندارد ، و دهان دعا كنندهء اين چنين ، دهانه‌اى است كه مخرج بوى گند مردارهاى هوس و هواى مدفون در گودال سينهء اوست . و مايهء رنج و ملال ساكنان ملكوت است چنان كه در روايت آمده : صحيح ابن ابى عمير عن الصادق عليه السّلام قال : ان العبد ليدعو فيقول اللّه عزّ و جل للملكين : قد استجبت له و لكن احبسوه بحاجته فانى احب ان اسمع صوته و ان العبد ليدعو فيقول اللّه تبارك و تعالى : عجلوا له حاجته فانى ابغض صوته « 1 » در خبر صحيح از امام صادق عليه السّلام است كه فرمودند عبد « صالح » كه

--> ( 1 ) اصول كافى ، ج 2 ، ص 489 .